Şeyh Said ismi asıldığı meydandan silinmek isteniyor

img

HABER MERKEZİ - Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın hazırladığı proje ile Şeyh Said Meydanı’nın adı değiştirilmek isteniyor. Proje kapsamında tarihi Diyarbakır Surları’nın 1930’lu yıllarda “Kente hava girmiyor” gerekçesiyle yıktırılan 250 metrelik bölümünün de yeniden inşa edilmesi gündemde.

Diyarbakır kent merkezinde ve tarihi surların yanı başında bulunan Şeyh Said Meydanı (Dağkapı Meydanı), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan bir proje kapsamında yakın zaman içerisinde dönüşüme uğratılacak. "Dağkapı Meydan Projesi" adlı çalışma Diyarbakır Valiliği ile ortak yürütülecek. Proje kapsamda mevcut meydanın hemen altında bulunan Selahattin Eyyubi Çarşısı’ndaki (Vedat Dalokay Çarşısı) 51 dükkan kamulaştırılacak. 10 milyon TL hibe ayrılan proje ile meydanın yanı başındaki Orduevi binası yıkılıp, bitişiğindeki Dilan Sineması olarak bilinen tescilli yapının restorasyonu yapılacak ve diğer yapılar yine kamulaştırılarak alan büyütülecek.
 
Proje kapsamına dönüşüme uğratılmak istenen meydan, kent sakinleri ve Kürt halkının hafızasında önemli bir yere sahip. 1925 yılında başlattıkları isyan sonrası Şark İstiklal Mahkemeleri'nde yargılanan Şeyh Said ve 46 arkadaşı, burada asılarak idam edilmişti. 
 
ADI ‘ŞEYH SAİD MEYDANI’ YAPILDI
 
Bu yüzden 2014 yılında Gültan Kışanak ve Fırat Anlı eşbaşkanı olduğu Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi meydanın adını “Şeyh Said Meydanı” olarak değiştirmişti. Projeyi açıklayan Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, meydanın resmi ismi olan Şeyh Said ismi yerine projelendirildiği eski ismi ile "Dağkapı Meydan Projesi" demeyi uygun buldu. 
 
Tarihi bilgilere göre, 1950'li yıllarda Emirgan Aile Çay Bahçesi’nin bulunduğu meydanın altında öncesinde başlanan çalışmalarla 1995 yılında Refah Partili (RP) Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Bilgin döneminde Vedat Dalokay Yeraltı Çarşısı açıldı. Sonraki yıllarda adı, "Selahaddini Eyyubi Çarşısı"na çevrildi. 
 
ÇARŞI ESNAFI ENDİŞELİ
 
Hazırlanan proje kapsamında 25 yıl sonra kamulaştırılmak suretiyle yıkılacak olan çarşıdaki 51 dükkandan sadece 40 dolu. Dükkanların yüzde 65’i belediyeye, yüzde 35’i ise şahıslara ait. Fakat mülk sahiplerinin hiçbiri bugüne dek tapularını alamamış.  Çarşı esnafları bu yüzden kamulaştırma konusunda endişeli. 
 
‘PEŞKEŞ ÇEKİLMESİ BİZİ MAĞDUR EDER’
 
Esnaflardan Sadun Özdemir (68), kamulaştırma kararına dair kendilerine herhangi bir bilgilendirmede bulunulmadığını dile getirdi. Özdemir, “Hiçbir şeyden haberimiz yok, tam olarak ne karar alındı bilmiyoruz. Şimdi kalkıp buranın peşkeş çekilmesi bizi mağdur eder. Buraya verdiğim para ile vakti zamanında 10 tane daire alıyordum. Şimdi verecekleri parayla bir daire bile alamayacaksam ben ne yapayım o parayı” diye konuştu.
 
“Keşke bizimle öncesinde görüşülüp proje konusunda bilgilendirme yapılsaydı” diyen esnaflardan Mehmet Çelebi Şahin (58) de, kaygılarını şöyle ifade etti: “Bizi mağdur etmeyecek bir kamulaştırma bekliyoruz. 25 yıl önce buraya ne kadar verdiğimiz belli. Mağdur edilmezsek iyi olur. Benzer projelere baktığımızda hak sahipleri mağdur edildiğini biliyoruz. Yapmasalar iyi olur. Ama böyle bir şey olursa da mücadele veririz.” 
 
1930’DA ‘HAVA GİRMİYOR’ DİYE YIKTIRILDI 
 
“Dağkapı Meydan Projesi”ne dair Bakan Kurum’un açıkladığı bir diğer önemli bilgi ise, kentte 1930’lu yıllarda dönemin valisi Faiz Ergun'un "Sur içine hava girmiyor. Bulaşıcı hastalıklar yaygınlaşıyor. Hava sirkülasyonu olsun” gerekçesiyle yıktırdığı tarihi surların Dağkapı ile Mardinkapı arasında kalan 250 metrelik bölümünü yeniden inşa edeceklerini söylemesi oldu.
 
YIKIMI FRANSIZ ARKEOLOG DURDURDU
 
Yaklaşık 5,5 kilometre uzunluğu, 10-12 metre yüksekliği ve 3,5 metre genişliği ile Çin Seddi'nden sonra en uzun sur olma özelliği taşıyan Diyarbakır Surları’nın yıkılmasını Mezopotamya’daki tarihi eserler hakkında araştırma yapmak üzere o dönem Diyarbakır’da bulunan Fransız arkeolog Albert Louis Gabriel durdurmuştu. Gabriel’in Milli Eğitim Bakanlığı’na gönderip, surların tarihi ve arkeolojik açıdan paha biçilemez olduğunu belirttiği raporu üzerine yıkım durdurulmuştu. 
 
ŞEHİR PLANCILARI ODASI: MEDYADAN DUYDUK 
 
TMMOB Şehir Plancıları Odası (ŞPO) Diyarbakır Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Çekdar Taşkıran, Bakanlıkça hazırlanan bu ve benzeri projelerden genel olarak sadece medyaya yansıdığı kadarıyla haberdar olabildiklerini dile getirdi. Dağkapı Meydan Projesi’nin de ne kadar kapsamlı olduğunu ya da düzenleme yapılmak istenen konularda nasıl bir bakış açısı olduğunu bilmediklerini belirten Taşkıran, “Kent meydanları şehirlerdeki en kapsamlı alanlardır. Kent meydanları tasarlanırken; kentin tarihi dokusunu, kentli bireylerin konforunu, şehir ziyaretçilerinde oluşturacağı algıya kadar her yönüyle düşünülmesi gereken alanlardır. Diyarbakır için de Dağkapı Meydanı Projesi tarihsel süreciyle birlikte değerlendirilerek ve kentliyi bu çalışmaya dahil ederek yapılması gereken bir proje olduğunu düşünüyoruz. Oda olarak yaşadığımız kaygı, tarihi değerin göz önünde bulundurulmadığı ve kentin kimliğini doğru yansıtmadığı bir çalışma yapılmasıdır” dedi.
 
Taşkıran, yine bu ölçekte yapılacak bir çalışmanın, konuyla doğrudan ilişkili meslek odalarıyla ortaklaşılmadan yapılmasının ileride kullanışsız kamusal alanların oluşmasına neden olabileceği kaygısı taşıdıklarını da ekledi.
 
ÖNCELİK SURLARIN ONARIMI OLMALI
 
Surların daha önce yıkılan 250 metrelik bölümünün yeniden inşa edilmek istenmesi noktasında ise, somut ve somut olmayan kültürel miras ögelerinin tarihsel bellek açısından bir kent için çok önemli olduğunun altını çizen Taşkıran, bunu şu sözlerle ifade etti: “Diyarbakır surlarıyla bütünleşmiş bir kenttir ve en somut kültürel miras ögesi kentin surlarıdır. Şehir Plancıları Odası olarak; zamanında farklı gerekçelerle yıktırılan surların yeniden yapılması yerine tarihsel bir iz olarak kurgulanıp bu yöntemle bir koruma anlayışı kurguluyoruz. Surlarla alakalı olarak öncelik verilmesi gereken konuların daha farklı olduğunuz düşünüyoruz; surların yeniden inşası için harcanması düşünülen bütçeyle kentte yaşanan olumsuzluklardan etkilenen surların onarımı için kullanılmasının daha öncelikli olduğunu düşünüyoruz. Ayrıca restorasyon ve rekonstrüksiyon gibi konuların geniş bir teknik kadroyla, Koruma Kurulu'nca yürütülmesi gerektiğini düşünüyoruz ve bu çalışmalara TMMOB İl Koordinasyon Kurulu’nun görüş ve önerilerinin alınması gerektiğini düşünüyoruz.” 
 
'SÜRECİN TAKİPÇİSİ OLACAĞIZ'
 
Surların yıktırılan kısmının yeniden inşa edilmek istenmesi konusunda nasıl bir yaklaşım sergileyeceği merak edilen uluslararası kurumların başında Birleşmiş Milletlere (BM) Unesco var. Surlara dair koruma kararı bulunan UNESCO nezdinde bir girişimleri olup olmayacağını sorduğumuz Taşkıran’ın yanıtı, “Tarihsel ve kültürel niteliği olan bir coğrafi bölgenin, bir bölgedeki yapıların ya da biricik bir yapının UNESCO tarafından koruma altına alınmasıyla birlikte, koruma kavramı adı altında yapılacak olan çalışmalara çeşitli ödenekler ayrıldığını biliyoruz. Bu kaynaklar doğrultusunda hazırlanan çalışmaların takipçisi olma geleneğimizi sürdüreceğiz. Diyarbakır Surlarıyla alakalı yapılacak çalışmaların niceliklerinin ve niteliklerinin de takipçisi olacağız. İlgili meslek odalarıyla birlikte sürecin başından sonuna kadar doğru temelde yürütülmesi hassasiyetini göstereceğiz” oldu.
 
Haber-Kamera: Ömer Çelik - Mehmet Erol / MA

Diğer başlıklar

16:11 Fırıncılar Federasyonu Başkanı: Ekmeğe zam kaçınılmaz
16:09 Beştaş: AKP’nin ekonomi politikası çöküşün adıdır
15:59 Morgda 33 gündür bekletilen cenazeler Meclis gündeminde
15:06 Roboski Katliamı 106’ncı ayında: Barış içinde yaşamak istiyoruz
15:04 DİSK: Sağlık emekçilerinin koşulları düzeltilmeli
14:55 ‘Yıkılacak Duvarlar’ı imzaladı: Bu kitap Figen’in sesidir
14:40 Merkez Bankası’nın açıklaması sonrası dolarda yeni rekor
14:39 Kadınlardan fıstık işçilerine ziyaret
14:21 Kürt boksörden Barzani'ye çağrı: Devreye girin
14:14 Aydemir cinayetinin gerekçeli kararı: Miras anlaşmazlığı
14:12 Charlie Hebdo hakkında soruşturma başlatıldı
13:59 Şakran Cezaevi’nde 11 gardiyan koronaya yakalandı
13:58 Erdoğan: Karikatüre bakmadım
13:15 Sağlık örgütleri: Yasaklar ve engellemeler sorunu çözmez
12:58 TTB: İzin, istifa ve emeklilik haklarımızdan vazgeçmeyeceğiz
12:58 Kaymakam Safitürk’ün faillerinin araştırılması istendi
12:57 Merkez Bankası Başkanı: TL aşırı değersiz bir noktada
12:50 Erzincan’da 4,3 büyüklüğünde deprem
12:41 Erdoğan’ın 2021 projesi kadın üniversitesi!
12:39 Kürtçe çizgi roman çocuk dergisi GOG çıkıyor
12:34 Charlie Hebdo'nun Erdoğan karikatürüne küfürle yanıt verdi
12:33 Üniversiteli kadınların tehdit edilmesine tepki
12:32 Dersim Belediyesi'nde TİS imzalandı
12:24 'Antalya Cezaevi’nde OHAL uygulamaları yeniden devrede'
12:21 İzmir Kadın Platformu: Sözümüzü 25 Kasım’da söyleyeceğiz
12:17 Polis: Leyla Güven’i teşhis et savcı yardımcı olur
11:56 Akşener’den Erdoğan'a: Macron’a destek çıktın
11:55 Anadilde eğitim hakkı teklifi işleme alınmadı
11:53 Elazığ Cezaevi’nde 12 tutuklu koronavirüse yakalandı
11:28 Ünye’de jandarma ablukası
11:28 Başkale kırsalında operasyon
11:04 Gazeteci Ekinci hakkında yakalama kararı
11:03 Uğur: Mahkeme tarihe kara bir leke bıraktı
10:43 Gazeteci Demir beraat etti
10:39 İstanbul'da 3 gözaltı
10:11 Dolar ve euroda yeni rekor
10:10 Su ve yol beklerken madenle karşılaştılar
10:09 Güney: Boykot iç siyaset malzemesi olarak kullanılıyor
10:00 Çukurova'da orman yangını: Yüzlerce hektarlık alan kül oldu
09:53 Uyan: Antifaşist mücadele hattı şart
09:38 'Düşünce ve ifade özgürlüğünün olmadığını yaşayarak gördük'
09:36 Borçları nedeniyle bir tiyatro sahnesi daha kapanıyor
09:14 TTB: Koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan bütçe yetersiz
09:14 ENKS ulusal birlik görüşmelerini tıkatıyor
09:13 'Kadın kimliği unutturulmak isteniyor'
09:12 Dr. Ayhan: Silahların yüzde 40’ı kadınları vuruyor
09:11 Açtığı tekstil kadınların istihdam alanı oldu
09:11 ‘Toplu mezarı açıp kızımın kemiklerini versinler’
09:05 Geçmişi bugüne taşıyan usta
09:03 Kadın Müdürlüğü’nü kapatan kayyım taşınmazları tahsis ediyor
09:03 Barış Anneleri: Barış ancak Öcalan’ın özgürlüğüyle gelebilir
09:02 'Cumhuriyet Rum katliamıyla tamamlandı'
09:01 Koçerler yayladan indi
09:01 Hamallık yapan emekli: Ben değil devlet utansın
09:00 28 EKİM 2020 GÜNDEMİ
27/10/2020
23:46 Erdoğan ile Putin telefonda görüştü
22:12 TTB’den sağlıkçıların istifa yasağına tepki
20:48 Baroların açıklamasını yayınlayan ajansımıza ve 2 baro başkanına soruşturma
20:34 Dêrazor’da toplu mezar bulundu
19:28 Sağlık çalışanlarının istifaları kabul edilmeyecek, yıllık izinler durduruldu
19:24 AKP Sözcüsü Çelik’ten S-400 açıklaması
19:17 Urfa’da tarım işçileri kaza yaptı: 1 ölü, 11 yaralı
19:10 Koronadan 76 ölüm, 2 bin 209 yeni hasta
18:58 Özerk Yönetim’den 10 günlük kısmi sokağa çıkma yasağı
18:50 İzmir Sağlık Platformu taleplerini sıraladı
18:22 AKP, MHP, CHP ve İyi Parti’den Macron'un açıklamalarına karşı ortak bildiri
18:10 Nurcan Aslan davası heyet değişikliği nedeniyle ertelendi
18:05 Duygu Delen’i katleden faile ağırlaştırılmış müebbet
17:55 CHP’li Kuşoğlu: Bütçe açığındaki fark 3 kamu bankasında fonlandı
17:44 Fecriye Coşkun yaşamını yitirdi
17:33 Baraj kapağı kapatılınca binlerce balık öldü
17:11 İskenderun'daki yangın yerleşim yerlerine sıçradı
16:57 SES: Hayatlarımız ve emeğimiz pazarlık konusu değildir
16:41 İmamoğlu’dan korona açıklaması
16:21 İYİ Parti'li Kavuncu hakkında FETÖ soruşturması
15:55 Kılıçdaroğlu: FETÖ'nün siyasi ayağı Saray'da
15:46 Ordu'da maden protestosuna müdahale: 6 gözaltı
15:39 Cinsel istismar sanığının duruşması ertelendi
15:26 Diyabakır'da bir İş insanı gözaltına alındı
15:11 Tanık polisler: Güllü Yılmaz eşinin kendisini yaktığını söyledi
15:11 Şırnak’ta susuz bırakılan 13 köy için komisyon kurulması istendi
15:04 İstanbul Tabip Odası: Salgın alarm veriyor
14:33 Süresiz izne çıkarılan Systemair HSK işçilerinden eylem
14:32 Genel-İş: Keyfi işten çıkarmalara son verin
14:27 Şırnak Kız Meslek Lisesi karantinaya alındı
14:07 Foza Yusif: Türkiye yeni saldırılara hazırlanıyor
13:57 118 internet sitesinin erişim engeli kaldırıldı
13:40 İskenderun ve Arsuz’da orman yangını
13:28 Sürücü: DAİŞ’in bayrak açması yeniden yapılanma çabasıdır
13:25 Berfin Özek’e saldıran erkeğin hapis cezasına itiraz reddedildi
13:25 TJA tekstilde çalışan kadınlarla bir araya geldi
13:24 DAKAP köpekli işkence için suç duyurusunda bulunacak
13:09 Sancar: HDP bu iktidarı ilk seçimde gönderecek
12:57 MLSA'dan ajansımıza dayanışma ziyareti
12:56 AKP’nin torba yasa teklifine karşı 81 ilde eylem
12:55 Belediyeye alınmayan kadınlar tepkiler üzerine davet edildi
12:54 DİSK'in kurucusu Rıza Kuas anıldı
12:52 HDP'den enerji ve madencilik düzenlemesine şerh
12:37 Dolar 8,15 oldu
11:19 Oyuncu Hikmet Karagöz yaşamını yitirdi