5 başlıkta vergi adaletsizliği

img

ANKARA - Vergilerin yaklaşık üçte ikisinin harcamalar üzerinden alındığı Türkiye’de, asgari ücretlinin vergi yükü artarken, varlıklılara af getiriliyor. Devleti ayakta tutan vergiler, aynı zamanda sermayeye sıcak para olarak dönüyor. 

Türkiye ağır ekonomik kriz altında Vergi Haftası’na girdi. Bu yıl 32’ncisi “kutlanacak” olan Vergi Haftası ile her ne kadar “Vergi bilincinin toplumun tüm kesimlerine benimsetilmesi” olarak ileri sürülse de vergi kazanandan değil, harcayandan alınıyor.
 
2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nde bütçe gelirleri 1 trilyon 101,1 milyar lira olarak belirlenip, gelirlerin 922,7 milyar lirası vergi gelirlerinden oluştu. Türkiye’de vergi gelirlerinin üçte ikisi harcamalar üzerinden alınıyor. Bir diğer deyişle dolaylı vergilerin yüzde 70’ini toplumun çoğunluğunu oluşturan yoksul kesimler ödüyor.
 
Bu bağlamda 32’ncisi düzenlenecek olan vergi haftası kapsamında, 5 başlıkta devletin sınıfsal karakterini ortaya koyan vergi sisteminin Türkiye’deki uygulamasını derledik.
 
SERVET VERGİSİ ALINMIYOR
 
Finansal ve finansal olmayan servet türü itibariyle Türkiye’de iki tür servet biçimi söz konusu. Buna göre; yüzde 21’i finansal servet, yüzde 79’u da finansal olmayan servet miktarı bulunuyor. Merkezi İsviçre’de bulunan banka ve finans şirketi olan Credit Suisse’in Türkiye’deki servete ilişkin paylaştığı en son raporda, toplam finansal serveti 1,4 trilyon dolar olduğunu, dünya serveti içindeki payının ise binde 4 olduğunu açıkladı. Rapora göre, en zengin yüzde 1’lik nüfus servetin yüzde 53-54 gibi bir kısmını alırken, en zengin yüzde 5 servetin yüzde 60,5’ini, en zengin yüzde 10’luk kesim de servetin yüzde 70’i üzerinden bir pay alıyor. Tüm bu verilere rağmen, servet sahiplerine özgü bir vergi söz konusu değil.
 
İŞÇİDEN BİRDEN FAZLA VERGİ ALINIYOR
 
İşçi ve emekçiler ise birden fazla isimlendirme altında vergi ödüyor. Çift hanelerde seyreden enflasyonun yanında bir de verginin fazla olması, işçilerin açlık sınırı altında yaşamasına yol açıyor. Öyle ki bir asgari ücretli, Gelir Vergisi, Sosyal Güvenlik Katkı Payları ve Katma Değer Vergisi ödemekle mükellef. Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü’nün (OECD) Türkiye’deki emek üzerinde alınan vergilere dair yaptığı araştırmasında, OECD genelinde bekâr bir işçinin brüt ücretinin yüzde 41,5'ini, Türkiye'de ise yüzde 43'ünü götürdüğü görülüyor. İşçi evli ve iki çocuklu aile kıyaslamasında ise OECD ortalamasında yüzde 26,4'e düşse de Türkiye'de yüzde 37'inin üzerinde kalıyor. Sonuç olarak bir işçi OECD ortalamasından 11 puan daha fazla mali yük altında eziliyor. Yine OECD verilerine göre, asgari ücretli bir kişinin gelirinin yüzde 43’ü vergilere gidiyor.
 
VARLIKLIYA AF YOKSULA YÜK
 
İktidarın sermayeden yana olan tavrı, vergi sisteminde de kendisini ortaya koyuyor. İlki 2008 yılında olmak üzere toplamda 6 defa varlık vergisine af getirilirken, işçi ve emekçilerden alınan gelir ve damga vergisi ise her yıl bir önceki yıla oranla artırıldı. Yapılan vergi affı düzenlemeleriyle, 2010 yılından bu yana varlıklı kesimden sadece 3,3 milyar liralık bir vergi geliri elde edilebildi. Asgari ücretlinin ödediği vergilere hiçbir dönem af getirilmediği gibi, ödedikleri vergilerde de her yıl artışa gidildi. 2020 yılında 154 TL gelir vergisi, 22,34 TL damga vergisi ödeyen asgari ücretli, 2021 yılında 187 lira 82 gelir vergisi, 27 lira 15 kuruş damga vergisi ödemeye mahkum edildi. Yine işçilerden geçen yıl brüt asgari ücret üzerinden yapılan kesinti miktarı 619 TL iken, bu kesinti 2021 yılı için 752 TL oldu.  Böylece işçilerden yapılan kesintiler ve vergi ile işçiler yoksulluğa mahkum edilirken, varlık üzerinde alınan vergilerin silinmesi de devam ediyor. 
 
SERMAYEYE SICAK PARA
 
Dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 65, doğrudan vergiler ise yüzde 35 düzeyinde olan Türkiye’de, dolaylı vergilerin yüksekliği, vergi yükünün tüketiciye, vatandaşa, dar gelirliye yüklenmesi anlamı taşıdığı gibi, bir de kaynak sermayeye sıcak para olarak dönüyor. Kişi yaptığı harcamada farkında olmadan ödediği dahilden alınan vergi, malı satan işletmecinin kasasına giriyor. Sermayedar ya da işletmeci bu tüketici tarafından hazır ödenen vergiyi, devlete yatıracağı tarihe kadar yanında tutarak, bir çeşit işletme sermayesi olarak kullanma imkânı elde ediyor. Böylece bir devlet mevcut vergi sistemiyle yurttaşların ne kadar vergi ödediğini gizlerken, diğer yandan malın satıcısına sıcak kaynak sağlamış oluyor.
 
DÜNYANIN TERSİNE SİSTEM
 
Dünyada genellikle dolaylı vergiler düşük, doğrudan vergiler yüksek. OECD ülkelerinde dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 25, doğrudan veriler ise yüzde 75 düzeyinde iken, Türkiye’de ise OECD ülkelerinin tersine dolaylı vergiler yaklaşık yüzde 65, doğrudan vergiler ise yüzde 35 düzeyinde. Bunun yanında bir de üretimin temel gücü olan kurumların vergi yükü ile bireylerin vergi yükü arasında oldukça ilginç bir dengesizlik söz konusu. Türkiye’de bireylerin ödediği verginin GSYH’ye oranı yüzde 4 civarında iken, kurumlar vergisi oranı ise yüze 2 oranında.
 
MA / Selman Güzelyüz

Diğer başlıklar

24/02/2021
23:29 Kadınlardan çıplak aramaya tepki
22:02 KESK’lilerin eylemi 161’inci haftasında
21:53 İntihar ettiği iddia edilen Akbaşlı defnedildi
20:48 Babacan: Türkiye'ye demokrasi bölgedeki demokrasi başarısıyla gelir
20:42 Ankara’da 2 öğrenci gözaltına alındı
19:39 Kadınlar kriz nedeniyle artan intiharlara dikkat çekti
19:32 Koronadan 72 kişi daha hayatını kaybetti
19:30 HDK ve HDP'lilerin açıklamasına polis engeli
19:04 Ağrı’da AKP’li Özhaseki hakkında suç duyurusu
19:02 Gazeteci Candemir'e takipsizlik
18:54 Munzur Gözeleri'ndeki ihale 'aykırı olduğu' gerekçesiyle iptal edildi
18:50 Erciş Belediye Eşbaşkanı Bayram Çiçek’e 2 yıl 1 ay hapis cezası
18:31 HDP'li Bülbül: Bu topraklara özgürlük, adalet gelecek
18:15 Ulusal Birlik programının finali yarın Kızıltepe'de
18:13 Van’daki 'İş ve Aş Buluşmaları’ son buldu
17:35 33 dokunulmazlık fezlekesi Meclis Adalet Komisyonu’nda
17:23 Ayşe Çeçen cinayetinde beraat
17:11 Eşbaşkan Hatipoğlu’na 2 yıl 2 ay ceza
16:54 Amedspor yine kazandı
16:54 Anmaya katılanlara açılan davaya çağrı
16:48 HDP, İçişleri Bakanlığı’nın kayyım raporuna tek tek yanıt verdi
16:37 Şırnak'ta 8 Mart çağrıları sürüyor
16:31 KDP Kürt siyasetçi Bartan’ı Türkiye’ye teslim etti
16:12 HDP'den Maltepe işçilerine dayanışma ziyareti
16:05 Yüzde 98 engelli Yıldırım için tahliye başvurusu
16:05 Ailesi Hatipoğlu’dan haber alamıyor
15:46 HDP’li eski eşbaşkan Narin’e beraat
15:43 Beştaş: Savaş politikalarıyla ülke bir yere gidemez
15:29 Gazeteci Cengiz Altun mezarı başında anıldı
15:24 Oluç: Paralar pandemide kullanılmadı, halkı aldatıyorsunuz
15:21 Ege Denizi’nde deprem
15:05 8 Mart'a katılım çağrısı
15:05 HDP İl Eşbaşkanı’nın da bulunduğu 8 kişiye 56 yıl hapis
14:53 Haşdi Şabi’nin alıkoyduğu gazeteciler serbest
14:52 Erdoğan: CHP Gara katliamını üzerime yıkmaya çalışıyor
14:42 Yenişehir Belediyesi Eşbaşkanı Diken'in duruşması ertelendi
14:42 HDP’lilerden işçilere destek ziyareti
14:42 İntihar ettiği ileri sürülen tutuklu yaşamını yitirdi
14:39 Alınak’a ‘Mehmet Tunç ve Bêkes’ cezası
14:33 HDP’lilerin bilgilerini paylaşan noter hakkında suç duyurusu
14:23 Zamlara tepki
14:11 Hatay Belediyesi’nden Reyhanlı Katliamı'ndan aranan Topalca için başsağlığı
14:08 Ankara Kadın Platformu’ndan 8 Mart çağrısı
13:58 Kuyumcu vurgununda kayıtların tutulduğu hard disk kayıp
13:54 Yüksekdağ’ın ana davası Kobanê davasıyla birleştirildi
13:29 Hanife Yenisu’yu öldüren Erol Yenisu tutuklandı
13:27 Tecrit oturma eylemiyle protesto edildi
13:08 Gazeteci Boltan beraat etti
13:07 Migros işçileri 51 gündür eylemde
12:56 Şentop: Meclise 33 yeni fezleke geldi
12:55 Eğitim Sen: 20 bin öğretmen ataması ihtiyacı karşılamaz
12:55 Taciz ettiği kadına iftira davası açan erkeğe mahkemeden ret
12:47 New York Times'ın Efrîn haberine tepki: Carlotta Gall gerçeği yansıtmıyor
12:24 Özgür Gündem davası ertelendi
11:11 Türkiye’de aranan Heysem Topalca Konya’da öldü
11:10 Çin mahkemesinden emsal karar: Ev işine tazminat
11:04 HDP Demokratik Yerel Yönetimler Kurulu: Kayyım politikası çöktü
10:53 Rûdaw muhabirleri alıkonuldu
10:49 Gençlerin tutuklanmasına tepki
10:48 Siverek Tapu Müdürlüğü'nde rüşvet operasyonu
10:46 AB’den HDP açıklaması
10:16 Rohat Aktaş'ın annesi: Bu zulüm bitsin artık
10:16 Gelecek Partisi Nusaybin yönetimi istifa etti
09:42 Açlık grevi eylemi 3 ayı geride bıraktı
09:42 Gazeteci Cengiz Altun’un katilleri yıllardır cezasız
09:18 Ünsaldı: Sokakla eş zamanlı parlamento içi ve dışı bir örgütlülük gerekiyor
09:10 Eşbaşkanlığa onay veren AKP’liler mahkemede şaştı
09:06 Fındıklı'da ‘Halkın Bakkalı’ kuruluyor
09:06 ‘Libya 3’e bölünebilir’
09:05 Kadınların gündemi 8 Mart
09:05 Akdeniz’in yeni kitabı raflarda: Göçmen emeği görülsün diye
09:04 'Ya yiyecekten ya giyecekten kısıyoruz'
09:04 Sendikalı kadınlar yeni mücadele hattını 8 Mart’ta başlatıyor
09:04 Dr. İlhan: Su krizine karşı doğa temelli çözüm üretmeliyiz
09:02 ‘Cezaevinden bir cenaze daha çıkmadan Tenzile’yi bırakın’
09:02 Çukurca 'açık cezaevine' dönüştürüldü
09:02 Tek başına orman kuran Apê Şeyhmus: Burası herkesin
09:02 Dengbêj Yılmaz: Dengbêjlik geleneği devam etmeli
09:00 24 ŞUBAT 2021 GÜNDEMİ
00:13 Ekvador’da 3 cezaevinde isyan: 50 tutuklu hayatını kaybetti
23/02/2021
22:32 Kadına işkence uygulayan erkek serbest bırakıldı
22:11 Yencer'in ölümüne sebep olan zanlı yakalandı
21:09 Vaka sayıları artıyor: 24 saatte 9 bin 107 vaka
20:56 AKP Sözcüsü Çelik’ten Albayrak eleştirilerine cevap
20:26 Zengin hakkında paylaşım yapan avukat tutuklandı
19:48 Migros depo işçileri: İşimizi geri istiyoruz
19:06 Pelda Karaduman’ı katleden Oruç’un davası 3’üncü kez ertelendi
19:02 2 çocuğu istismar eden Aziz K.'nin duruşması görüldü
18:55 Aydeniz: Kürtler statüsüz yaşamı kabul etmeyecek
18:41 Ramazan Akbaşlı’nın yeğeni: Amcamın intihar ettiğine inanmıyoruz
18:28 Veli Der: Sınavlar iptal edilsin
18:17 Yüzde 98 engelli Yıldırım’ın cezaevinden çıkması ‘tehlikeli’ bulundu
18:14 HDP’li 5 milletvekili hakkında soruşturma
18:00 HDP’nin anadil önergesi AKP-MHP oylarıyla reddedildi
17:44 Öğretmenlerin aşılanması için Sağlık Bakanlığı’na başvuru
17:29 HDP’li Dağ Meclis’te Kürtçe konuştu, AKP-MHP rahatsız oldu
17:08 HDP’li heyet Zilan Deresi’ne karanfil bıraktı
16:40 Gazeteci Demir’in duruşması görüldü
16:29 Mor Dayanışma şiddeti önleyecek talepleri sıraladı
16:28 Ajansımızın sitesine erişim engeli